อว. ติดตาม AEM เคลื่อนคนไปเคลื่อนงาน ครั้งที่ 6 ภาคตะวันออก หนุน ม.สวนดุสิต ปั้น “ดงขี้เหล็ก” ต้นแบบเกษตรปลอดภัย ใช้ชีวภัณฑ์ท้องถิ่น ลดสารเคมี–ลดต้นทุน–สร้างสุขภาวะชุมชน

 

เมื่อวันที่ 20 สิงหาคม 2569 นางสาววราภรณ์ รุ่งตระการ รองปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ในฐานะที่ปรึกษาคณะกรรมการโครงการส่งเสริมการเคลื่อนกำลังคนคุณภาพด้านอุดมศึกษาแก้ปัญหาและพัฒนาเชิงพื้นที่ (Areas Engagement Mobility: AEM) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 มอบหมายคณะกรรมการและคณะทำงานลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมและติดตาม “โครงการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้เกษตรปลอดภัยและสุขภาวะด้านสารชีวภัณฑ์จากทรัพยากรท้องถิ่น ภายใต้แนวคิด ESG Living Lab” ของมหาวิทยาลัยสวนดุสิต ณ องค์การบริหารส่วนตำบลดงขี้เหล็ก ตำบลดงขี้เหล็ก อำเภอเมือง จังหวัดปราจีนบุรี เพื่อผลักดันการนำองค์ความรู้ เทคโนโลยี และกำลังคนจากมหาวิทยาลัยไปใช้แก้ปัญหาและยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม

 

คณะตรวจเยี่ยม นำโดย ศ.ดร.พีระพงศ์ ทีฆสกุล ประธานกรรมการ ผศ.ดร.สุพจน์ ทรายแก้ว อดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ และ ดร.ชาญวิทย์ ตรีเดช ผู้อำนวยการกลุ่มส่งเสริมธุรกิจเทคโนโลยีและนวัตกรรม กปว. พร้อมคณะทำงานศูนย์ประสานโครงการ AEM มหาวิทยาลัยพะเยา นำโดย ศ.ดร.เสมอ ถาน้อย รองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม มหาวิทยาลัยพะเยา และคณะทำงานศูนย์บริหารโครงการ AEM สป.อว. นำโดย นางสาวณัฐกนก เจนสุขสถิตไพศาล ผู้อำนวยการกลุ่มส่งเสริมและพัฒนาการใช้ประโยชน์จากทุนทางปัญญา กสป. พร้อมเจ้าหน้าที่

 

โดยมี ผศ.ดร.ยุธยา อยู่เย็น ผู้อำนวยการสำนักนวัตกรรมชุมชนและหัวหน้าโครงการ พร้อมคณะผู้ร่วมโครงการ รายงานผลการดำเนินงาน โดยมี นายคำภู วงษ์คำหาญ รองนายกองค์การบริหารส่วนตำบลดงขี้เหล็ก ส.ต.ท.เดชา วรรณมร ปลัดองค์การบริหารส่วนตำบลดงขี้เหล็ก พร้อมเจ้าหน้าที่ เกษตรกรและเครือข่ายชุมชน ร่วมให้การต้อนรับ แลกเปลี่ยนข้อมูล

 

การลงพื้นที่เริ่มจากการประชุมร่วมระหว่างมหาวิทยาลัยสวนดุสิต อบต.ดงขี้เหล็ก และชุมชน เพื่อรับฟังผลการดำเนินงาน ปัญหา และข้อจำกัด ก่อนลงพื้นที่วิสาหกิจชุมชนฅนดงขี้เหล็ก ติดตามการนำองค์ความรู้ด้านเกษตรปลอดภัยและสารชีวภัณฑ์ไปประยุกต์ใช้จริง จากนั้นลงพื้นที่วิสาหกิจชุมชนแปลงใหญ่ทุเรียน เพื่อติดตามการใช้ชีวภัณฑ์ในแปลงเกษตร และร่วมสรุปผลพร้อมให้ข้อเสนอแนะสำหรับการพัฒนาโครงการในระยะต่อไป

 

ผลการติดตามพบว่า โครงการมุ่งเน้นการสร้างการเรียนรู้ผ่านการ “ลงมือทำจริง” โดยคณาจารย์และนักวิจัย ลงพื้นที่เฉลี่ย 1–2 ครั้งต่อสัปดาห์ ทำงานร่วมกับ อบต.ดงขี้เหล็ก วิสาหกิจชุมชนแปลงใหญ่ทุเรียน วิสาหกิจชุมชนฅนดงขี้เหล็ก และชุมชนสมุนไพรบ้านดงบัง ตั้งแต่การวิเคราะห์ปัญหา การเลือกชนิดชีวภัณฑ์ ไปจนถึงการทดลองใช้และติดตามผลในแปลงจริง เพื่อให้เกษตรกรเห็นผลลัพธ์และเกิดความมั่นใจในการนำไปใช้

 

ทั้งนี้ โครงการได้นำองค์ความรู้จากการศึกษาต้นแบบร่วมกับ สวทช. มาปรับใช้ให้เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ โดยพัฒนาการใช้ชีวภัณฑ์ ได้แก่ ไตรโคเดอร์มา บิวเวอเรีย และเมตาไรเซียม และเริ่มต้นจากไตรโคเดอร์มา ซึ่งผลิตและดูแลได้ง่าย เหมาะกับเกษตรกรที่เริ่มต้นปรับเปลี่ยนจากการใช้สารเคมี พร้อมใช้การสาธิตและติดตามผลในแปลงจริงเพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับเกษตรกร

 

ผลผลิตสำคัญที่อยู่ระหว่างการพัฒนา ได้แก่ หลักสูตรการผลิตและใช้สารชีวภัณฑ์ แปลงเรียนรู้ต้นแบบ และศูนย์การเรียนรู้เกษตรปลอดภัยและสุขภาวะ เพื่อเป็นฐานถ่ายทอดองค์ความรู้ให้เกษตรกรลดการพึ่งพาสารเคมี ลดต้นทุน เพิ่มคุณภาพผลผลิต และลดความเสี่ยงด้านสุขภาพของทั้งผู้ผลิตและผู้บริโภค พร้อมเตรียมพัฒนา “เกษตรกรแกนนำ” และคู่มือการใช้งาน เพื่อให้ชุมชนสามารถนำความรู้ไปใช้และถ่ายทอดต่อได้อย่างต่อเนื่องภายหลังสิ้นสุดโครงการ

 

การติดตาม AEM ครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการตรวจสอบความก้าวหน้า แต่เป็นการติดตามผลลัพธ์จากการนำองค์ความรู้ของมหาวิทยาลัยไปใช้แก้ปัญหาในพื้นที่จริง และสร้างความมั่นใจให้เกษตรกรสามารถผลิต ใช้ และถ่ายทอดสารชีวภัณฑ์ได้ด้วยตนเอง เพื่อผลักดัน “ดงขี้เหล็ก” จากพื้นที่ทดลองสู่ต้นแบบเกษตรปลอดภัยที่ชุมชนสามารถขับเคลื่อนต่อได้อย่างยั่งยืน สะท้อนบทบาทของ AEM ในการ “เคลื่อนคนไปเคลื่อนงาน” นำกำลังคนคุณภาพจากมหาวิทยาลัยลงสู่พื้นที่ เปลี่ยนองค์ความรู้ให้เกิดผลจริง และสร้างประโยชน์กลับคืนสู่ชุมชน

 

AEM เคลื่อน “กำลังคนสวนดุสิต” สู่ “ชีวภัณฑ์จากความรู้สู่แปลงจริง” ลงพื้นที่ “ดงขี้เหล็ก”

 

จากเชื้อดีสู่พืชแข็งแรง จากแปลงปลอดภัยสู่คนสุขภาวะที่ดี ของคนในชุมชน”