“วันนี” หัวหน้าผู้ตรวจราชการกระทรวง อว. ตรวจเยี่ยม การปฏิบัติงานตามภารกิจ ของ สอวช.

               25 มีนาคม 2569 ดร.วันนี นนท์ศิริ หัวหน้าผู้ตรวจราชการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (หน.ผตร.อว.) ตรวจเยี่ยมการปฏิบัติงานตามภารกิจของสำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ผ่านระบบออนไลน์ (ZOOM) โดยมี ดร. สุรชัย สถิตคุณารัตน์ ผู้อำนวยการ สอวช. และคณะผู้บริหาร ได้ร่วมรายงานผลการดำเนินงานตามภารกิจของหน่วยงาน โดย สอวช. มีบทบาทภารกิจที่สำคัญในการออกแบบและจัดทำข้อเสนอนโยบายและยุทธศาสตร์การพัฒนาการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อววน.) ของประเทศ การจัดทำมาตรการ กลไก แนวทาง กฎหมาย กฎ ระเบียบเพื่อส่งเสริมและพัฒนา อววน. การวางระบบการจัดทำฐานข้อมูล อววน. และการติดตามประเมินผลการดำเนินการตามนโยบาย ตลอดจนการจัดทำข้อเสนอการขับเคลื่อนการปฏิรูประบบ อววน. ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ เอกชน และภาคประชาสังคม นำร่องนโยบาย อววน.เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศ

               ในโอกาสนี้ หน.ผตร.อว. ได้กล่าวขอบคุณและชื่นชมการทำงานของบุคลากร สอวช. ที่ได้ร่วมกันขับเคลื่อนงานที่สำคัญของประเทศ ซึ่งถือว่าได้ดำเนินการเป็นไปตามแผนงานและเป้าหมายที่กำหนด พร้อมนี้ได้มีข้อเสนอแนะเพิ่มเติมในด้านต่าง ๆ ดังนี้

               1. การขับเคลื่อนนโยบายนวัตกรรมเพื่อเศรษฐกิจฐานราก โดยเฉพาะการขยายผลกลไก Social Enterprise Incubation Platform ซึ่งเป็นเครื่องมือในการส่งเสริมผู้ประกอบการเพื่อสังคมและวิสาหกิจชุมชน ผ่านการพัฒนาทักษะการเป็นโค้ชให้กับบุคลากรและนักศึกษา ดังนั้นเพื่อให้การขับเคลื่อนภารกิจบรรลุผลสำเร็จตามเป้าหมายควรประสานการดำเนินงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น กองส่งเสริมและประสานเพื่อประโยชน์ทางวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กปว.สป.อว.) ในฐานะที่ดูแลเครือข่าย Science Park และหน่วยบ่มเพาะวิสาหกิจในสถาบันอุดมศึกษา (University Business Incubator: UBI) เพื่อบูรณาการความร่วมมือขยายเครือข่ายและร่วมกันผลักดันเพื่อขับเคลื่อนงาน Social Enterprise Incubation Platform ให้เป็นกลไกสำคัญในการสร้างความเข้มแข็งให้กับผู้ประกอบการเพื่อสังคมและวิสาหกิจชุมชน

                2. การพัฒนาระบบนิเวศเพื่อส่งเสริมกลไก อววน. หนุน GHG Net Zero โดยเห็นว่าเรื่องดังกล่าวเป็นนโยบายสำคัญของประเทศ ดังนั้นเพื่อให้เกิดการขับเคลื่อนภารกิจ สอวช. ควรเป็นหน่วยงานกลางในการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะการพัฒนาผู้ประเมินและหน่วยงานตรวจสอบและทวนสอบก๊าซเรือนกระจกที่ได้รับการขึ้นทะเบียนองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) (อบก.) รวมถึงจัดทำฐานข้อมูลรายชื่อบุคลากรและสถาบันที่มีใบอนุญาตเป็นผู้ประเมินและหน่วยงานตรวจสอบในสังกัด อว. เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการขับเคลื่อนการป้องกันและแก้ไขปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเพื่อมุ่งสู่ Net Zero ของรัฐบาล

              3. การขับเคลื่อนนโยบายเพื่อพัฒนากำลังคนสมรรถนะสูง โดยเห็นว่า โครงการ STEM Plus เป็นแพลตฟอร์มการพัฒนากำลังคนสมรรถนะสูงที่ส่งเสริมให้สถานประกอบการหรือสถาบันอุดมศึกษาจัดหลักสูตรฝึกอบรมเพื่อพัฒนากำลังคนด้าน STEM ให้มีสมรรถนะตอบสนองความต้องการสำหรับกลุ่มอุตสาหกรรมเป้าหมาย ซึ่งหลักสูตรดังกล่าว หากเป็นไปได้ ควรสนับสนุนให้มีการออกแบบที่เชื่อมโยงกับมาตรฐานการอุดมศึกษา และสามารถเก็บสะสมในระบบคลังหน่วยกิตเพื่อเทียบโอนขอรับปริญญาได้ในอนาคต หากเรียนครบตามโครงสร้างหลักสูตรของสถาบันอุดมศึกษา ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อผู้เข้าอบรมและสอดคล้องกับนโยบายการส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต สำหรับการพัฒนากำลังคนในรูปแบบการจัดการศึกษาหลักสูตร Sandbox เป็นอีกกลไกหนึ่งที่สำคัญต่อการพัฒนากำลังคนของประเทศ ซึ่งเป็นการจัดการศึกษาที่แตกต่างจากมาตรฐานการอุดมศึกษา โดยเป็นหลักสูตรที่ได้รับการยกเว้นเกณฑ์มาตรฐานการอุดมศึกษาที่เป็นข้อจำกัดต่อการจัดการศึกษาเพื่อให้เกิดความคล่องตัวและสามารถจัดการศึกษาให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของโลก ซึ่งการจัดการศึกษาหลักสูตรดังกล่าวตามกฎหมายให้ถือว่าเป็นหลักสูตรที่เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานการอุดมศึกษา ตามมาตรา 69 แห่ง พ.ร.บ. การอุดมศึกษา พ.ศ.2562 ซึ่งขณะนี้มีนักศึกษาในหลักสูตร Sandbox กำลังจะสำเร็จการศึกษา ดังนั้น เพื่อประโยชน์ต่อนักศึกษา สอวช. ควรจัดทำระบบฐานข้อมูลหลักสูตรดังกล่าวเพื่อแจ้งรายชื่อหลักสูตรที่ได้รับการอนุมัติให้องค์กรบริหารงานบุคคลเพื่อรับรองคุณวุฒิ หรือควรหารือกับกองยกระดับคุณภาพการจัดการศึกษาระดับอุดมศึกษา (กคอ.สป.อว.) เพื่อรวบรวมจัดส่งหลักสูตรในภาพรวมของกระทรวงให้องค์กรบริหารงานบุคคล เช่น ก.พ. และ ก.ค.ศ. เพื่อรับรองคุณวุฒิ ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อผู้สำเร็จการศึกษาในหลักสูตรดังกล่าวที่ประสงค์จะสมัครเข้ารับราชการต่อไป

            4. การกำหนดโยบาย มาตรการและกลไกสนับสนุนการพัฒนา อววน. โดยเห็นว่า การส่งเสริมการร่วมลงทุนในธุรกิจนวัตกรรมผ่านกลไก University Holding Company (UHC) เป็นมาตรการที่มีประโยชน์ต่อสถาบันอุดมศึกษาที่มีศักยภาพและความพร้อมทั้งในด้านบุคลากร โครงสร้างพื้นฐานและองค์ความรู้ในสาขาวิชา ต่าง ๆ แต่อย่างไรก็ตาม สถาบันอุดมศึกษายังขาดการรับรู้ ขาดความเข้าใจที่ชัดเจนและยังไม่มั่นใจในประเด็นข้อกฎหมาย ดังนั้น สอวช.ควรสร้างการรับรู้และความเข้าใจที่ชัดเจนในนโยบายและมาตรการดังกล่าว และควรมีการศึกษาข้อจำกัดของกฎระเบียบ ข้อกฎหมายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อปลดล๊อกและสร้างความมั่นใจให้กับสถาบันอุดมศึกษา โดยเฉพาะกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อจัดจ้าง หรือการบริหารงบประมาณ เป็นต้น

            5. การติดตามประเมินผลเพื่อขับเคลื่อนนโยบาย โดย สอวช. ควรใช้กลไกการติดตามประเมินผลเป็นเครื่องมือในการพัฒนาปรับปรุงนโยบายอย่างต่อเนื่อง และผลักดันให้ข้อเสนอให้รับการแก้ไขในระดับนโยบาย โดยเฉพาะการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายและเกี่ยวข้องกับหลายหน่วยงาน เช่น การผลักดันข้อเสนอมาตรการยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับค่าใช้จ่ายด้านการศึกษา การวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยี และนวัตกรรม ซึ่งควรให้ครอบคลุมทุกกลุ่มสาขาวิชา ไม่เฉพาะเพียงกลุ่ม STEM อย่างเดียว เพื่อสร้างแรงจูงใจให้สถานประกอบการเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพกำลังคนของประเทศให้มีสมรรถนะที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาดงานและพร้อมที่จะทำงานและหางานได้ทันทีเมื่อสำเร็จการศึกษา

            6. การสื่อสารเพื่อสร้างการรับรู้ในบทบาทหน้าที่ของหน่วยงาน โดยเห็นว่า สอวช. เป็นหน่วยงานที่มีความสำคัญ ในฐานะเป็นฝ่ายเลขานุการของสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ และมีบทบาทหน้าที่ในการจัดทำข้อเสนอนโยบาย มาตรการ กลไกและแนวทางการพัฒนาการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมของประเทศ ควรมีการสื่อสารเพื่อสร้างการรับรู้ในบทบาท และภารกิจขององค์กรให้เข้าถึงทุกกลุ่มเป้าหมายในรูปแบบที่หลากหลายและต่อเนื่อง โดยเฉพาะกลุ่มสถาบันอุดมศึกษาและสถาบันวิจัย เพื่อให้เกิดการพัฒนาเครือข่ายความร่วมมือและบูรณาการการทำงานร่วมกันในทุกมิติ โดยเฉพาะมิติของการวิจัยเพื่อต่อยอด สู่การพัฒนานวัตกรรมและการใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ ซึ่งจะเป็นการสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศตามเจตนารมณ์ของการจัดตั้งกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม

ข้อมูลข่าวโดย : กลุ่มตรวจราชการ สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม